ललितपुर | साउन ३
पोखरा विश्वविद्यालय स्थापना दिवसको अवसरमा श्रमिक शान्ति क्याम्पसले आफ्ना विद्यार्थीहरूका लागि “साइबर सुरक्षामा एआई र सामाजिक प्रभाव” विषयक विशेष कार्यशाला आयोजना गरेको छ। उक्त कार्यक्रम टेकपाइला इनोभेसन्स (TechPaaila Innovations) र साइबर सुरक्षा साझेदार वान कभर प्राइभेट लिमिटेड (One Cover Private Limited) को सहकार्यमा सम्पन्न भएको हो।
कार्यशालामा आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (AI), साइबर सुरक्षा, डिजिटल सार्वभौमिकता (Sovereign AI) तथा राष्ट्र निर्माणमा प्रविधिको भूमिकाबारे विस्तृत छलफल गरिएको थियो। कार्यक्रममा विद्यार्थी, प्राध्यापक तथा प्रविधि क्षेत्रका विज्ञहरूको उल्लेखनीय सहभागिता रहेको थियो।
शैक्षिक उत्कृष्टता र राष्ट्र निर्माणमा जोड
कार्यक्रमको सभापतित्व श्रमिक शान्ति क्याम्पसका कार्यक्रम संयोजक फूलबाबु झाले गर्नुभएको थियो। उद्घाटन मन्तव्यका क्रममा उहाँले उद्योगसँग प्रत्यक्ष सम्बन्धित ज्ञान र सीपलाई कक्षाकोठासम्म पुर्याउने क्याम्पसको प्रतिबद्धता दोहोर्याउनुभयो।
कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि पोखरा विश्वविद्यालयका मानविकी तथा सामाजिक शास्त्र संकायका डिन एवं पूर्व रजिस्ट्रार अजय कुमार थापा रहनुभएको थियो। उहाँले पोखरा विश्वविद्यालयको स्थापना, इतिहास तथा मार्गदर्शक मूल्य–मान्यताबारे प्रकाश पार्दै उच्च शिक्षाले राष्ट्र निर्माणमा खेल्ने भूमिकाबारे चर्चा गर्नुभयो।
उहाँका अनुसार, विश्वव्यापी प्राविधिक परिवर्तनसँग अनुकूल हुन सक्ने दक्ष जनशक्ति उत्पादन गर्नु आजका शैक्षिक संस्थाहरूको प्रमुख जिम्मेवारी हो।
सार्वभौम एआई (Sovereign AI) को आवश्यकता
कार्यक्रमका मुख्य वक्ता क्यान महासंघ (CAN Federation) का कार्यवाहक अध्यक्ष तथा टेकपाइला इनोभेसन्सका एसोसिएट डाइरेक्टर चिरञ्जीवी अधिकारी रहनुभएको थियो।
उहाँले आफ्नो प्रस्तुतिमा सार्वभौम एआई (Sovereign AI) को अवधारणामाथि विशेष जोड दिनुभयो। नेपालजस्ता विकासोन्मुख राष्ट्रहरूले विदेशी एआई प्लेटफर्ममा मात्र निर्भर नभई आफ्नै एआई फ्रेमवर्क, डाटा पूर्वाधार तथा डिजिटल क्षमताको विकास गर्नुपर्ने आवश्यकता रहेको उहाँले बताउनुभयो।
डिन अजय कुमार थापाले अधिकारीको प्रस्तुतिको प्रशंसा गर्दै एआई र साइबर सुरक्षामा “Skills-First” दृष्टिकोण अपनाउनु नेपालको डिजिटल सुरक्षालाई मजबुत बनाउन र समाजमा सकारात्मक प्रभाव सिर्जना गर्न अत्यन्त आवश्यक रहेको धारणा व्यक्त गर्नुभयो।
कार्यक्रममा श्रमिक शान्ति क्याम्पसका पूर्व अध्यक्ष हरिकृष्ण बञ्जाङ्कर को पनि गरिमामय उपस्थिति रहेको थियो। उहाँले क्याम्पसको विकास र आधुनिक शैक्षिक पहलहरूलाई निरन्तर सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्नुभयो।
लाइभ फिसिङ डेमोमार्फत साइबर सुरक्षाको व्यवहारिक ज्ञान
कार्यक्रमको अर्को आकर्षणका रूपमा एथिकल ह्याकर स्वागत अर्याल र प्रलिन बारामुले लाइभ फिसिङ (Phishing) डेमो प्रस्तुत गर्नुभयो।
उहाँहरूले आधुनिक सामाजिक इन्जिनियरिङ आक्रमण कसरी सञ्चालन गरिन्छ, एआईको प्रयोग गरेर साइबर आक्रमण कसरी विकसित हुँदै गइरहेको छ, साथै यस्ता जोखिमबाट कसरी सुरक्षित रहने भन्ने विषयमा व्यवहारिक प्रदर्शन गर्नुभयो।
यस प्राविधिक सत्रपछि विद्यार्थीहरूको ज्ञान परीक्षण तथा सहभागिता बढाउन अन्तरक्रियात्मक साइबर सुरक्षा क्विज प्रतियोगिता समेत आयोजना गरिएको थियो।
उद्योग–शैक्षिक सहकार्यलाई थप मजबुत बनाउने प्रतिबद्धता
कार्यक्रमको समापन गर्दै सभापति फूलबाबु झाले कार्यक्रम सफल बनाउन सहयोग गर्ने टेकपाइला इनोभेसन्स र वान कभर प्राइभेट लिमिटेडप्रति आभार व्यक्त गर्नुभयो।
उहाँले निकट भविष्यमा विद्यार्थीहरूका लागि मेन्टरसिप, इन्टर्नसिप तथा उन्नत प्राविधिक तालिम उपलब्ध गराउने उद्देश्यले टेकपाइला इनोभेसन्स र वान कभर प्राइभेट लिमिटेडसँग औपचारिक सम्झौता (MoU) गर्ने तयारी भइरहेको जानकारी दिनुभयो।
यस प्रकारका कार्यक्रमहरूले विद्यार्थीहरूलाई नवीनतम प्रविधि, साइबर सुरक्षा तथा आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्सबारे व्यवहारिक ज्ञान प्रदान गर्नुका साथै उद्योग र शैक्षिक संस्थाबीचको सहकार्यलाई अझ सुदृढ बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।