Background blur मा खासै फरक छैन, low light मा फाइदा करिब आधा stop मात्र। तर यो फिचर किन आयो भन्ने असली कारण भने धेरैले बुझेकै छैनन्।
Apple ले सेप्टेम्बर 9 मा iPhone 18 Pro र iPhone 18 Pro Max सार्वजनिक गर्दा सबैभन्दा बढी चर्चा एउटै कुराले पायो: variable aperture। iPhone को इतिहासमा पहिलो पटक मुख्य क्यामेरामा साँच्चैको मेकानिकल iris राखिएको छ, जसमा कपालभन्दा पनि पातला 6 वटा laser-cut ब्लेड छन्। Apple ले यसलाई आफूले बनाएकामध्ये सबैभन्दा advanced क्यामेरा भनेको छ।
तर प्रश्न स्वाभाविक छ। iPhone को computational photography ले अँध्यारोमा पनि राम्रै फोटो दिइरहेको थियो। Portrait mode को background blur पनि ठीकै थियो। त्यसो भए क्यामेराको प्वाल ठूलो-सानो गर्ने यी ब्लेडले साधारण प्रयोगकर्ताको फोटोमा के फरक पार्छ? Apple ले बढाइचढाइ गरेको त होइन?
हामीले Apple को आधिकारिक घोषणा, DPReview को प्राविधिक विश्लेषण, PetaPixel को करिब 1,000 फोटो खिचेर गरिएको रिभ्यु, Engadget, Tom’s Guide लगायतका पहिलो रिभ्यु केलाएर हेर्यौं। छोटो उत्तर: तपाईंको शंका आधा सही छ। बाँकी आधा कथा भने झनै चाखलाग्दो छ।
पहिले, Apple ले वास्तवमा के दाबी गर्यो?
iPhone 18 Pro को 48MP Fusion Main क्यामेरामा चार वटा aperture छन्: f/1.48, f/1.8, f/2.8 र f/4.0। अघिल्लो iPhone 17 Pro मा भने f/1.78 को fixed aperture थियो। Apple को press release अनुसार नयाँ सेन्सरसँग मिलेर यसले low light मा राम्रो फोटो, ग्रुप फोटोमा पछाडि उभिएकाहरूको पनि स्पष्ट detail, र Camera app मा manual नियन्त्रण दिन्छ।
यहाँनेर एउटा कुरा भन्नैपर्छ। Apple ले आफ्नो घोषणामा DSLR जस्तो ठूलो optical bokeh को दाबी गरेको छैन। उल्टो, Apple ले आफ्नै portrait नमुना फोटो f/1.8 मा खिचिएको भनेको छ, जुन पुरानो f/1.78 सँग लगभग बराबर हो। MacRumors का अनुसार Camera app मा default setting पनि f/1.8 नै हो। “अब software चाहिँदैन, असली optical blur आउँछ” भन्ने ठूलो हल्ला भने launch पछि केही media ले फैलाएका हुन्।
Background blur: यहाँ तपाईंको कुरा सही छ
iPhone 18 Pro को मुख्य सेन्सर Type 1/1.28 साइजको छ। DPReview का अनुसार यो नयाँ सेन्सर भए पनि साइज iPhone 14 Pro देखि 17 Pro सम्मको जत्तिकै हो।
समस्या यही सानो सेन्सरमा छ। f/1.48 सुन्दा ठूलो लाग्छ, तर blur को हिसाबले त्यसलाई full-frame क्यामेरामा बदल्दा DPReview को गणनाअनुसार f/1.48 देखि f/4 को दायरा करिब f/5 देखि f/14 बराबर मात्र हुन्छ। मतलब, background blur मा नाटकीय परिवर्तन आउँदैन। Wedding मा फोटोग्राफरले f/1.8 लेन्सबाट निकाल्ने जस्तो पग्लिएको background यो फोनले optically दिँदैन।
PetaPixel को रिभ्युले पनि यही देखायो। Portrait mode को नतिजा iPhone 17 Pro सँग लगभग उस्तै आयो। उनीहरूको सुझाव झनै स्पष्ट छ: Portrait mode मा सबैभन्दा sharp aperture मै राखेर depth map लाई नै blur गर्न दिनु राम्रो, किनभने software ले त्यसै पनि blur थपिहाल्छ।
तर पूरै शून्य भने होइन। धेरै नजिकको subject मा फरक देखिन्छ। Tom’s Guide को परीक्षणमा नजिकै खिचिएको portrait मा पछाडिको menu f/1.48 मा धमिलो आयो, f/4 मा पढ्न सकिने गरी स्पष्ट। खाना, फूल वा सानो product को close-up मा यो फरक महसुस हुन्छ। कसैको अनुहार दुई-चार फिट टाढाबाट खिच्दा भने Portrait mode नै मुख्य काम गर्छ।
Low light: फाइदा छ, तर “50 प्रतिशत” सुनिए जत्तिको होइन
Apple ले अँध्यारोमा aperture खोलेर करिब 50 प्रतिशत बढी प्रकाश भित्र्याउने बताएको छ। हिसाब गर्दा f/1.78 बाट f/1.48 मा जाँदा प्रकाश करिब 45 प्रतिशत बढ्छ, जुन फोटोग्राफीको भाषामा करिब आधा stop हो। DPReview का अनुसार Apple ले दाबी गरेको low light सुधारको अधिकांश हिस्सा यही आधा stop बाट आउँछ।
नयाँ सेन्सरको भूमिकामा भने स्रोतहरूबीच फरक मत छ। Apple ले नयाँ सेन्सरले image quality सुधार्ने भनेको छ। PetaPixel ले भने सेन्सरमा गरिएका hardware परिवर्तन प्रकाश समात्ने क्षमतासँग नभई Apple Reference Image (फोटो edit भयो कि भएन भनेर प्रमाणित गर्ने फिचर) सँग जोडिएको लेखेको छ।
आधा stop सानो सुनिए पनि बेकार भने होइन। फोटोग्राफर Tyler Stalman ले 9to5Mac मा भनेअनुसार बढी प्रकाशले ISO कम राख्न मद्दत गर्छ र Night mode को आवश्यकता घटाउँछ। Computational photography ले धेरै frame जोडेर स्थिर दृश्यमा जादु गर्छ, तर हलचल भइरहेको subject मा त्यो सीमित हुन्छ। तिहारको बत्तीमुनि दौडिरहेका बच्चा, वा रातिको wedding reception मा नाचिरहेका पाहुना खिच्दा अलिकति छिटो shutter पाउनु नै काम लाग्छ।
तर यसको मूल्य पनि छ। PetaPixel का अनुसार रातिको फोटोमा f/1.48 मा बीचको भाग 17 Pro जत्तिकै sharp भए पनि किनारा छिट्टै धमिलिन्छ। उनीहरूको परीक्षणमा सबैभन्दा sharp f/2.8 आयो, त्यसपछि f/1.8, f/4 र सबैभन्दा कमजोर f/1.48। चीनको भिडियो production टिम Mediastorm को रिभ्युमा f/1.48 मा छेउबाट प्रकाश पर्दा ठूलो flare देखिएको रिपोर्ट पनि आएको छ, यद्यपि यो एउटै परीक्षणमा आधारित भएकाले सबै unit मा हुन्छ भनेर पुष्टि भइसकेको छैन।
असली कथा: चम्किलो लेन्सको “साइड इफेक्ट” मिलाउने इन्जिनियरिङ
धेरैले छुटाएको कुरा यही हो। PetaPixel को विश्लेषण अनुसार Apple ले low light सुधार्न लेन्स अझ चम्किलो बनाउन चाहन्थ्यो। तर f/1.48 मा सधैं अड्किएर बस्दा फोटो soft हुन्छ र depth of field पातलिँदा ग्रुप फोटोमा सबैको अनुहार focus मा आउँदैन। Forbes ले पनि यही तर्क गरेको छ: fixed f/1.48 राखेको भए iPhone को ग्रुप फोटो सम्बन्धी पुरानो कमजोरी झन् बिग्रन्थ्यो।
त्यसैले variable aperture “wow” फिचरभन्दा बढी एक इन्जिनियरिङ समाधान हो। अँध्यारोमा खोल्ने, उज्यालोमा फेरि f/1.8 मा फर्किने, आवश्यक परे f/4 सम्म साँघुर्याउने। ब्लेड नभएको भए Apple ले यो चम्किलो लेन्स राख्नै सक्दैनथ्यो होला।
f/4 को छेउको पनि आफ्नै काम छ। ग्रुप फोटोमा पछाडिको पङ्क्ति, नजिकबाट खिचिने product वा कागज, बत्तीमा ताराजस्तो sunstar effect। PetaPixel ले सबैभन्दा उपयोगी भनेको भने भिडियो हो: aperture साँघुर्याएर छायाँ वा बादल लागेको मौसममा ढिलो, cinematic shutter प्रयोग गर्न सकिन्छ। तर DPReview का अनुसार चर्को घाममा f/4 मा पनि 24p भिडियोका लागि ND filter चाहिन्छ, त्यसैले भिडियो बनाउनेले filter फाल्नु पर्दैन।
Samsung ले यो बाटो पहिले नै हिँडेर छोडेको थियो
Variable aperture Apple को आविष्कार होइन। Samsung ले 2018 मा Galaxy S9 मा दुई aperture भएको क्यामेरा ल्याएको थियो, S10 पछि त्यो हटायो। पछि Huawei Mate 50 Pro र Xiaomi 14 Ultra ले पनि यो प्रविधि प्रयोग गरे। PetaPixel ले त अहिलेसम्म यो ल्याउने अधिकांश कम्पनीले अर्को पुस्तामै हटाएको उल्लेख गर्दै सुरुमा यसलाई gimmick ठानेको स्वीकारेको छ। अहिलेलाई Apple ले भने यसलाई हटाउनुपर्ने ठोस कारण देखिँदैन, किनभने यो उसको चम्किलो लेन्ससँग गाँसिएको छ।
त्यसो भए Apple ले गलत कुरा बढाइचढाइ गरेको त?
इमानदारीपूर्वक भन्दा, Apple ले सिधै गलत सूचना दिएको भन्ने आधार भेटिँदैन। “Low light मा राम्रो”, “ग्रुप फोटोमा पछाडिकोसम्म स्पष्ट” जस्ता उसका दाबी साँघुरो अर्थमा सत्य नै हुन्। समस्या framing मा छ। “सबैभन्दा advanced क्यामेरा” भनेर स्टेजमा उचालिँदा साधारण प्रयोगकर्ताले दैनिक auto फोटोमा ठूलो उफ्राइ अपेक्षा गर्छ, जुन खासै देखिँदैन। DPReview ले स्पष्टै लेखेको छ: iPhone 17 Pro भएकाले अपग्रेड गर्ने कि नगर्ने भन्ने कुरा लगभग पूरै variable aperture चाहिन्छ कि चाहिँदैन भन्नेमा भर पर्छ।
सबैभन्दा रमाइलो विडम्बना भने यो हो। PetaPixel ले iPhone 18 Pro को फोटो अनुभव निकै सुध्रिएको निष्कर्ष निकाल्यो, तर त्यसको श्रेय ब्लेड भन्दा बढी Pro controls (shutter, white balance, histogram), mirrorless क्यामेरा जत्तिकै टाँसिने focus tracking, र Photographic Styles को नयाँ texture नियन्त्रणलाई दियो। मतलब, जुन computational र software पक्षमा तपाईं भरोसा गर्नुहुन्थ्यो, सबैभन्दा ठूलो सुधार त्यहीँ भएको छ। Engadget जस्ता केही outlet ले भने उल्टै Apple ले variable aperture का फाइदा कम बताएको तर्क गरेका छन्, त्यसैले बहस अझै टुंगिएको छैन।
नेपालका खरिदकर्ताका लागि के अर्थ?
अमेरिकामा iPhone 18 Pro $1,199 र Pro Max $1,299 बाट सुरु हुन्छ। नेपालको आधिकारिक मूल्य अझै घोषणा भएको छैन। स्थानीय tech media का अनुमान अनुसार 256GB को iPhone 18 Pro करिब Rs. 2,42,000 देखि Rs. 2,63,900 सम्म पर्न सक्छ, तर यी अनुमान मात्र हुन्। आधिकारिक वारेन्टीका लागि अधिकृत बिक्रेताबाटै किन्नु सुरक्षित हुन्छ।
हाम्रो निष्कर्ष सिधा छ। तपाईंसँग iPhone 17 Pro वा 16 Pro छ र तपाईं मुख्यतः auto मा फोटो खिचेर Instagram, Facebook मा हाल्नुहुन्छ भने, केवल variable aperture का लागि झन्डै अढाई लाख खर्च गर्नु बुद्धिमानी होइन। तपाईं फोनबाटै wedding highlight, reel वा product भिडियो बनाउने content creator हुनुहुन्छ भने कुरा फरक छ: aperture, shutter नियन्त्रण र tracking ले काममा साँच्चै फरक पार्छ। iPhone 13 Pro वा त्योभन्दा पुरानो फोन चलाउनेका लागि अपग्रेड अर्थपूर्ण हुन्छ, तर त्यसको कारण ब्लेड मात्र नभई telephoto, सेन्सर र भिडियोका समग्र सुधार हुन्।
Variable aperture हल्ला मात्र होइन। तर तपाईंको फोटो रातारात DSLR जस्तो बनाइदिने जादु पनि होइन।