6 अरब पटक डाउनलोड भएको प्लेयर बनाउने Jean-Baptiste Kempf ले Kyber का लागि $5 million उठाए — र उनको दाबी छ, केही वर्षमै करोडौं robot यतिकै सामान्य हुनेछन्।
सेतो शंकु (traffic cone) को orange icon भएको VLC — संसारभरि 6 अरबभन्दा बढी पटक डाउनलोड भएको, बिना विज्ञापन, बिना tracking चल्ने त्यही भिडियो प्लेयर। यसका मुख्य डेभलपर Jean-Baptiste Kempf (छोटोमा JB) ले अब बिल्कुल फरक चीजमा हात हालेका छन्। उनको नयाँ startup Kyber ले भर्खरै $5 million लगानी जुटाएको छ, जसको नेतृत्व Lightspeed Venture Partners ले गरेको हो।
Kyber ले गर्ने काम सुन्दा सरल लाग्छ तर गाह्रो छ — टाढाको कुनै मेसिन, robot वा drone लाई lag लगभग शून्य हुने गरी real-time मा चलाउने।
भिडियो र robot — समस्या एउटै हो
यहाँ चाखलाग्दो जोड छ। तपाईंको स्क्रिनमा भिडियो बिना अड्कन smooth चल्नु, र हजारौं किलोमिटर टाढाको robot ले तपाईंको command लाई तुरुन्तै मान्नु — engineering का हिसाबले यी दुई उस्तै समस्या हुन्। दुवैमा सबैभन्दा ठूलो दुश्मन एउटै हो: latency, अर्थात् इनपुट दिएदेखि प्रतिक्रिया आउँदासम्मको ढिलाइ।
Kempf ले यही समस्या VLC र FFmpeg मा वर्षौं घोटिएर बुझेका हुन्, र Kyber पनि त्यही open-source जगमा बनेको छ। यसले भिडियो, audio, सेन्सरको डाटा र control input — सबैलाई एकैसाथ sync गरेर पठाउँछ, QUIC नामक नयाँ नेटवर्क protocol मार्फत। कम्पनीको दाबी अनुसार यो ढिलाइ 8 millisecond (glass-to-glass) सम्म झार्न सकिन्छ — आँखाले झपक्क मार्ने समयभन्दा धेरै छिटो।
JB आफैं भन्छन्, सबैभन्दा अप्ठ्यारो भाग codec होइन, नेटवर्क हो। मेरो विचारमा यही एउटा वाक्यले यो पूरै project को मर्म समेट्छ।
“robot को nervous system” बनाउने सपना
त्यसो भए VLC जस्तो स्थापित चीज छोडेर किन यो जोखिम? Kempf को तर्क प्रस्ट छ — उनलाई लाग्छ, केही वर्षभित्रै “करोडौं robot र drone” सडक, खेत र कारखानामा देखिनेछन्, र तिनलाई जोड्ने एवं चलाउने एउटा भरपर्दो तह कसैले न कसैले बनाउनैपर्छ। त्यही तह बनाउने उनको दाउ हो।
लगानीकर्ता Lightspeed — जसले Anthropic र Mistral AI मा पनि लगानी गरेको छ — यसलाई “physical AI मुनिको पाइपलाइन” भन्छ। संख्याले पनि यो रुचि देखाउँछ: 2025 मा robotics र physical AI मा विश्वभर $27.6 billion लगानी भयो, जुन अघिल्लो वर्षको दोब्बरभन्दा बढी हो।
Kyber पहिल्यै काममा छ — रक्षा (defence), telecom र robotics क्षेत्रमा प्रयोग भइरहेको कम्पनीले जनाएको छ। यसका सम्भावित प्रयोग पनि फराकिला छन्: cloud gaming, remote desktop, telemedicine, drone नियन्त्रण, औद्योगिक मेसिन सञ्चालन। VLC र FFmpeg जस्तै Kyber पनि open-source राखिएको छ। रोचक कुरा, Kempf ले यो सुरुमा cloud gaming कम्पनी Shadow मा CTO हुँदा side project का रूपमा सुरु गरेका थिए।
नेपाललाई यसको के मतलब?
साँच्चै भन्ने हो भने, यो कथाको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण भाग नेपालका लागि सफ्टवेयर होइन, नेटवर्क हो। टाढाबाट real-time मा मेसिन चलाउने जुनसुकै प्रविधि छिटो, स्थिर र कम-latency connection माथि निर्भर हुन्छ — र यो ठीक त्यही ठाउँ हो जहाँ नेपाल अझै पछाडि छ।
2026 सम्म पनि NTC वा Ncell कसैले 5G commercial रूपमा सुरु गरिसकेका छैनन्। NTC ले Kathmandu लगायतका सहरमा trial मात्र गरेको छ, र commercial rollout 2026–2027 भन्दा अघि हुने सम्भावना कम देखिन्छ — NTA को spectrum निर्णयमा भर पर्छ। Ookla कै तथ्यांक अनुसार पनि नेपालको mobile internet speed दक्षिण एसियामै तल्लो तहमा पर्छ।
यसको अर्थ “जताततै robot, जहाँबाट पनि नियन्त्रण” भन्ने भविष्य नेपालमा आउँदा सफ्टवेयरले होइन, पूर्वाधारले रोक्छ। तैपनि सम्भावना भने वास्तविक छ: दुर्गम पहाडी क्षेत्रमा telemedicine, mapping र कृषिमा drone — यी सबैमा कम-latency नियन्त्रण काम लाग्छ। तर अहिलेलाई यी सबै राम्रो connectivity कुरेर बसेका छन्।
अन्तिम कुरा
Kempf को दाउ विश्वास गर्न लायक देखिनुको कारण सरल छ — भिडियोलाई 6 अरब मानिसका लागि “यतिकै चल्ने” बनाउने मान्छेले latency को समस्या लगभग सबैभन्दा राम्ररी बुझेका छन्। robot साँच्चै VLC जत्तिकै सामान्य बन्छन् कि बन्दैनन्, त्यो अझै भविष्यवाणी मात्र हो, पुष्टि भएको तथ्य होइन। तर “सफ्टवेयर भन्दा पहिले जग बसाल्ने” उनको सोच चाहिँ व्यावहारिक छ।
नेपालका लागि भने तत्कालको प्रश्न robot होइन — ती robot दौडिने नेटवर्क कहिले तयार हुन्छ, त्यही हो।