विश्वकै सबैभन्दा ठूलो ride-hailing कम्पनी अन्ततः नेपाल छिर्यो। तर ३० भन्दा बढी app पहिल्यै भिडिरहेको बजारमा यो कति टिक्ला, त्यो अर्कै कुरा हो।
Uber ले गत शुक्रबार काठमाडौंमा औपचारिक कार्यक्रम गरेर नेपालमा सेवा सुरु गरेको घोषणा गर्यो। मे महिनाको अन्त्यदेखि नै trial रूपमा चलिरहेको यो सेवा अब पूर्ण रूपमा live भएको हो। यससँगै नेपाल Uber को Asia-Pacific क्षेत्रको नयाँ बजार बनेको छ — दशकयताकै दक्षिण एसियामा उसको पहिलो नयाँ प्रवेश।
नेपालमा Uber ले स्थानीय platform TaxiMandu सँग साझेदारी गरेर काम सुरु गरेको छ। प्रविधि, mapping र app Uber को, जमिनमुनिको operation, driver onboarding र स्थानीय व्यवस्थापन TaxiMandu को — यो हो साझेदारीको ढाँचा। तीन सेवा सुरु भएका छन्: car का लागि Uber Go र Uber Comfort, अनि bike का लागि Uber Bike।
बजारमा को-को छन् पहिल्यै
यहाँनेर एउटा कुरा स्पष्ट पारौं — Uber खाली ठाउँमा आएको होइन। काठमाडौंको ride-hailing बजार अहिले निकै भीडभाडयुक्त छ।
Pathao यति लोकप्रिय छ कि मानिसहरू कुनै पनि app चलाए पनि “Pathao हो?” भनेर सोध्छन् — brand नै verb बनिसकेको छ। २०१८ मा छिरेको यसले bike, car र food delivery तीनै दिन्छ। तर पछिल्लो समय driver commission बढी (standard करिब २०%) भएको र surge pricing को गुनासोले गर्दा केही driver र user अन्य platform तिर सरेका छन्।
inDrive ले २०२२ मा फरक मोडेल ल्यायो — भाडा तपाईं आफैं प्रस्ताव गर्ने, driver ले मान्ने वा counter गर्ने। मोलमोलाइको बानी भएको नेपाली बजारमा यो मोडेल राम्रै चल्यो।
तर सबैभन्दा ठूलो हलचल त Yango ले ल्यायो। मे २०२५ मा ९ वटा स्थानीय कम्पनीसँग साझेदारी गरेर छिरेको यो UAE-आधारित platform ले driver बाट करिब ३% मात्र commission लिन्छ — Pathao र inDrive को १५–२०% को तुलनामा निकै कम। driver लाई bonus, user लाई सस्तो भाडा। एकै वर्षमा यसले बजार हल्लायो।
यिनका अलावा Tootle (२०१७ को पहिलो नेपाली app), Sahara, Swari, Sajilo, ZumZum जस्ता थुप्रै स्थानीय सेवा पनि छन्। कुल मिलाएर नेपालमा करिब ३० वटा ride-sharing platform छन् भनिन्छ। साँच्चै भन्ने हो भने, यो आकारको बजारका लागि यो संख्या आफैंमा saturation को संकेत हो।
प्रतिस्पर्धीहरूलाई के-कस्तो चुनौती?
Uber को सबैभन्दा ठूलो हतियार global brand recognition हो। भारत वा अमेरिकाबाट आउने पर्यटकले उही app, उही interface ले नेपालमा गाडी बोलाउन सक्छन् — अलग्गै app download गर्नु पर्दैन। Uber ले स्पष्ट भनेको छ, पर्यटक नै उसको नेपाल रणनीतिको मुख्य आधार हो।
driver तानेर ल्याउने खेल पनि सुरु भइसक्यो। Uber का अनुसार registration खुलेको एक हप्ता नपुग्दै करिब २,५०० driver जोडिए, २०,००० भन्दा बढीले app download गर्ने प्रयास गरे। कम्पनीले अहिले subscription र commission — दुवै मोडेल परीक्षण गरिरहेको छ। भारतमा Uber ले subscription मोडेल चलाउँछ, जहाँ driver ले निश्चित शुल्क तिरेपछि भाडाको पूरै रकम आफैं राख्छन्, commission कटौती हुँदैन। नेपालमा कुन मोडेल टिक्छ भनेर अझै हेर्दै छ।
यहीँनेर प्रतिस्पर्धीलाई दबाब पर्छ। Yango ले पहिल्यै commission तल झारेर driver तानिरहेको थियो; अब Uber ले पनि driver-friendly मोडेल ल्यायो भने भाडा र commission को युद्ध अझ चर्किन्छ। छोटो अवधिमा driver र user लाई फाइदा — discount र बढी कमाइ। तर हाम्रो विचारमा, यस्तो subsidy कति समय धान्न सकिन्छ भन्ने नै असली प्रश्न हो। Yango कै दिगोपनामाथि पहिल्यै प्रश्न उठिसकेको छ।
अनि — काठमाडौं बाहिर पनि चल्छ कि?
धेरैको साझा प्रश्न यही हो। छोटो जवाफ: अहिलेका लागि होइन।
Uber को सेवा सुरुमा काठमाडौं उपत्यकामा मात्र केन्द्रित छ। कम्पनीले अन्य प्रमुख सहरमा क्रमशः विस्तार गर्ने योजना रहेको त बताएको छ, तर कुन सहर र कहिले भन्ने कुनै पुष्टि भएको मिति वा सूची अहिलेसम्म छैन।
यो नौलो कुरा होइन। नेपालका अधिकांश ride-sharing app काठमाडौंमै सीमित छन्; पोखरा वा अन्य सहरमा माथिल्ला केही platform मात्र पुगेका छन्। पहाडी भूगोल, सीमित bike/taxi घनत्व र सानो बजारले उपत्यका बाहिर operation गाह्रो बनाउँछ। त्यसैले Uber पनि पहिले काठमाडौंमा खुट्टा टेकाएर मात्र बाहिर सोच्ने सम्भावना बढी छ।
Uber आफैंलाई पनि सजिलो छैन
बाहिरबाट हेर्दा global दैत्य आएको देखिए पनि, Uber का अगाडि साना-ठूला अप्ठ्यारा थुप्रै छन्।
पहिलो त बजार नै saturated छ। तीसवटा app बीच एउटा थप नाम जोडिँदा प्रयोगकर्ताको ध्यान बाँडिन्छ। दोस्रो, मूल्य — Yango ले bike NPR 40 देखि सुरु गरेर भाडाको bar निकै तल झारिसकेको छ। तेस्रो, कानूनी अस्पष्टता: नेपालमा ride-hailing २०१७ देखि नै कानूनी रूपमा अस्पष्ट grey zone मा चलिरहेको छ, र क्षेत्र नियमन गर्ने विधेयक अझै पारित भएको छैन; सरकारले अन्तरिम मापदण्ड बनाउने तयारीमा छ।
Uber ले नेपालमा अहिलेसम्म प्रतिनिधि कार्यालय खोलेको छैन, तर वर्षान्तसम्म स्थानीय उपस्थिति बनाउने र registration प्रक्रिया सुरु गरिसकेको जनाएको छ।
अब के हेर्ने
Uber को आगमनले छोटो समयमा user लाई फाइदै गर्छ — बढी विकल्प, discount, र सम्भवतः अझ राम्रो सेवा। नेपालका पुराना खेलाडीहरू, खास गरी Pathao र Yango, ले अब भाडा र driver incentive मा थप आक्रामक हुनुपर्ने देखिन्छ।
तर लामो दौडमा को टिक्छ भन्ने अहिल्यै भन्न सकिँदैन। global brand को बल एकातिर, स्थानीय खेलाडीको भूगोल-ज्ञान र सस्तो मूल्य अर्कोतिर। food delivery, courier र intercity जस्ता सेवामा Uber को नजर रहे पनि ती अझै “योजना” कै तहमा छन्।
हामी यो प्रतिस्पर्धा कसरी अघि बढ्छ, अनि Uber उपत्यका बाहिर कहिले निस्किन्छ भन्ने विषयमा अपडेट आउनासाथ पाठकलाई जानकारी गराउनेछौं।