काठमाडौं – नेपाल सरकारले सरकारी वेबसाइट तथा डिजिटल सेवाहरूको साइबर सुरक्षा सुदृढ बनाउने उद्देश्यले ‘हल अफ फेम (Hall of Fame)’ कार्यक्रम सुरु गरेको छ। यस कार्यक्रममार्फत सरकारी वेबसाइट तथा प्रणालीमा रहेका सुरक्षा कमजोरी (Vulnerabilities) पत्ता लगाई जिम्मेवार रूपमा जानकारी गराउने एथिकल ह्याकर (Ethical Hacker) तथा साइबर सुरक्षा अनुसन्धानकर्ताहरूलाई सम्मान गरिनेछ।
यस पहलले सरकारी डिजिटल पूर्वाधारलाई अझ सुरक्षित बनाउनुका साथै साइबर सुरक्षा समुदाय र सरकारबीच सहकार्यको वातावरण सिर्जना गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
सरकारी डिजिटल सेवाको सुरक्षामा नयाँ पहल
नेपालमा पछिल्ला वर्षहरूमा सरकारी सेवा क्रमशः डिजिटल बन्दै गएका छन्। नागरिकता, राहदानी, कर, स्वास्थ्य तथा अन्य सार्वजनिक सेवाहरू अनलाइन माध्यमबाट उपलब्ध हुन थालेसँगै सरकारी प्रणालीको सुरक्षा अझ महत्त्वपूर्ण बनेको छ।
यही आवश्यकतालाई मध्यनजर गर्दै सरकारले जिम्मेवार रूपमा सुरक्षा कमजोरी रिपोर्ट गर्ने अनुसन्धानकर्तालाई प्रोत्साहन गर्न ‘हल अफ फेम’ कार्यक्रम सुरु गरेको हो।
यस कार्यक्रमअन्तर्गत कुनै पनि योग्य अनुसन्धानकर्ताले सरकारी वेबसाइट वा डिजिटल प्रणालीमा रहेको सुरक्षा कमजोरी फेला पारेमा त्यसको जिम्मेवार रूपमा जानकारी सम्बन्धित निकायलाई गराउन सक्नेछन्। कमजोरी पुष्टि भई समाधान भएपछि योगदानकर्ताको नाम ‘हल अफ फेम’ सूचीमा समावेश गरिनेछ।
कार्यक्रमको उद्देश्य
यस कार्यक्रमको मुख्य उद्देश्य सरकारी वेबसाइट र डिजिटल प्रणालीहरूमा रहेका सम्भावित सुरक्षा जोखिमहरू समयमै पहिचान गरी समाधान गर्नु हो। साथै, साइबर सुरक्षा क्षेत्रमा सक्रिय अनुसन्धानकर्ताहरूलाई कानुनी तथा जिम्मेवार तरिकाले योगदान गर्ने वातावरण उपलब्ध गराउनु पनि यसको प्रमुख लक्ष्य हो।
यस कार्यक्रमबाट हुने फाइदाहरू
‘हल अफ फेम’ कार्यक्रमले सरकार तथा साइबर सुरक्षा समुदाय दुवैलाई विभिन्न रूपमा लाभ पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
- सरकारी वेबसाइटका सुरक्षा कमजोरीहरू समयमै पत्ता लगाउन सहयोग पुग्ने।
- साइबर आक्रमण हुनुअघि नै सम्भावित जोखिम न्यूनीकरण गर्न सकिने।
- एथिकल ह्याकर तथा साइबर सुरक्षा अनुसन्धानकर्ताको योगदानलाई सरकारी स्तरबाट सम्मान गरिने।
- सरकार र साइबर सुरक्षा समुदायबीच सहकार्यको वातावरण मजबुत बन्ने।
- सरकारी डिजिटल सेवाप्रति नागरिकको विश्वास अझ बढ्ने।
- नेपालमा जिम्मेवार सुरक्षा अनुसन्धान (Responsible Vulnerability Disclosure) को संस्कृतिको विकास हुने।
एथिकल ह्याकरका लागि अवसर
विश्वका धेरै देश तथा ठूला प्रविधि कम्पनीहरूले लामो समयदेखि Responsible Vulnerability Disclosure तथा Bug Bounty कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आएका छन्। नेपाल सरकारले सुरु गरेको ‘हल अफ फेम’ कार्यक्रम पनि त्यही अवधारणाबाट प्रेरित भएको मानिन्छ।
यसले नेपालका एथिकल ह्याकर, साइबर सुरक्षा विशेषज्ञ, विद्यार्थी तथा अनुसन्धानकर्ताहरूलाई आफ्ना सीप प्रयोग गर्दै राष्ट्रिय डिजिटल पूर्वाधारको सुरक्षामा योगदान गर्ने अवसर प्रदान गर्नेछ।
जिम्मेवार रूपमा कमजोरी रिपोर्ट गर्न आग्रह
सरकारले सुरक्षा कमजोरी फेला परेमा त्यसलाई सार्वजनिक रूपमा प्रकाशित नगरी वा दुरुपयोग नगरी सम्बन्धित निकायलाई जिम्मेवार रूपमा जानकारी गराउन आग्रह गरेको छ।
यसरी रिपोर्ट गरिएका कमजोरीहरू सम्बन्धित निकायले पुष्टि गरी समाधान गरेपछि मात्र योगदानकर्तालाई ‘हल अफ फेम’ मा समावेश गरिने व्यवस्था गरिएको छ। यसले सरकारी प्रणाली सुरक्षित राख्दै अनुसन्धानकर्ताको योगदानलाई औपचारिक मान्यता दिने विश्वास गरिएको छ।
निष्कर्ष
नेपाल सरकारले सुरु गरेको ‘हल अफ फेम’ कार्यक्रम देशको साइबर सुरक्षा सुदृढीकरणतर्फको महत्त्वपूर्ण कदम हो। सरकारी निकाय र एथिकल ह्याकरबीचको सहकार्यले सरकारी वेबसाइट तथा डिजिटल सेवाहरूलाई अझ सुरक्षित, भरपर्दो र विश्वसनीय बनाउन मद्दत पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
डिजिटल नेपाल निर्माणको अभियानलाई प्रभावकारी बनाउन यस्ता पहलहरूले दीर्घकालीन रूपमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउने विश्वास गरिएको छ।