महँगो लेन्सले होइन, शटर स्पिडको एउटा संख्या र focus point कहाँ राख्ने भन्ने बानीले धेरैजसो समस्या सल्टिन्छ।
क्यामेराको पछाडिको सानो screen मा फोटो एकदम मीठो देखिएको थियो। घर आएर laptop मा खोल्नुभयो, अनुहार नरम छ, आँखाको पालक कतै छैन, र दिनभरको मेहनतमध्ये आधा फोटो काम नलाग्ने भइसक्यो। यो अनुभव लगभग सबैलाई हुन्छ, र दोष प्रायः क्यामेरालाई दिइन्छ।
तर धमिलो फोटोको कारण एउटा होइन, फरक फरक तीन वटा हुन्छन्, र तिनको उपाय पनि फरक छ। ISO बढाएर हात हल्लिएको सुध्रिँदैन। शटर स्पिड बढाएर चुकेको focus सुध्रिँदैन। त्यसैले पहिलो काम setting फेर्नु होइन, आफ्नै धमिलो फोटो खोलेर कारण पत्ता लगाउनु हो।
पहिले पत्ता लगाउनुहोस्: ब्लर कुन प्रकारको हो
आफूलाई ठीकै लागेको एउटा फोटो laptop मा खोल्नुहोस् र 100% सम्म zoom गर्नुहोस्। पूरा फोटो एकैचोटि हेर्दा प्रायः सबै sharp देखिन्छ, र त्यही भ्रमका कारण धमिलो फोटोहरू shoot को दिन बाँचिदिन्छन्।
अब यी चार वटा संकेत खोज्नुहोस्।
पूरै frame नरम छ, कतै पनि एउटा पनि sharp ठाउँ भेटिँदैन, र बत्ती वा किनाराहरू एउटै दिशामा अलिकति तानिएका छन् भने त्यो क्यामेरा हल्लिएको हो।
मान्छे नरम छ तर पछाडिको पर्खाल, कुर्सी वा बुट्टा sharp छ भने या त मान्छे चलेको हो, या focus चुकेको हो।
अनुहार नरम छ तर कान, कपाल वा पछाडिको फूल एकदम sharp छ भने प्रस्ट छ, focus चुकेको हो। यो सबैभन्दा सजिलो पहिचान, र सबैभन्दा बढी हुने गल्ती पनि यही हो।
सबै कुरा हल्का नरम छ, कतै तानिएको छैन, तर contrast मरेको जस्तो लाग्छ भने समस्या फोटो खिच्ने तरिकामा नभएर लेन्स वा हावामा छ। त्यो बारे तल छुट्टै चर्चा छ।
कारण थाहा भएपछि मात्र setting छुनुहोस्।
शटर स्पिडको floor: तपाईंको संख्या कति हो
हात हल्लिनु भनेको आफ्नो सीपको कमजोरी होइन, यो गणित हो। लेन्स जति लामो focal length मा हुन्छ, तपाईंको सानो हल्लाइ पनि त्यति नै ठूलो देखिन्छ।
सुरुको नियम सजिलो छ। शटर स्पिड कम्तीमा focal length को उल्टो हुनुपर्छ। 50mm मा खिच्दै हुनुहुन्छ भने 1/50s, 200mm मा भए 1/200s।
तर यो नियम full frame क्यामेराको लागि बनेको हो। तपाईंको क्यामेरा APS-C छ भने पहिले crop factor ले गुणा गर्नुहोस्। Nikon, Sony र Fujifilm को APS-C मा 1.5x, Canon को APS-C मा 1.6x, र Micro Four Thirds मा 2x। अर्थात् 50mm लेन्स APS-C body मा 75mm जत्तिकै व्यवहार गर्छ, त्यसैले तपाईंको न्यूनतम 1/50s होइन, 1/80s हो। यहीँ धेरै मानिस चुक्छन्।
अझ दुई कुरा थप्नुहोस्। सेन्सर 40MP भन्दा माथिको छ भने त्यो संख्या दोब्बर बनाउनुहोस्, किनभने ठूलो resolution ले सानो हल्लाइ पनि देखाइदिन्छ। र विषय आफैँ चलिरहेको छ भने focal length को हिसाब बेकार हुन्छ, विषयको गति हेर्नुपर्छ। हिँडिरहेको मान्छेलाई करिब 1/250s, दौडिरहेको वा नाचिरहेको मान्छे र पाल्तु जनावरलाई 1/500s, खेलकुदलाई 1/1000s वा त्योभन्दा छिटो।
IBIS वा OIS ले कति छुट दिन्छ? Stabilization लाई stop मा नापिन्छ, र हरेक stop ले न्यूनतम शटर स्पिड आधा गर्छ। कागजमा 5 stop को stabilization ले 1/200s बाट 1/6s सम्म झर्न दिन्छ। व्यवहारमा भने 2 देखि 4 stop सम्मको भरोसा गर्नु सुरक्षित हुन्छ, त्यसमाथि hit and miss हुन थाल्छ।
अझ महत्त्वपूर्ण कुरा यो हो: stabilization ले तपाईंको हात स्थिर बनाउँछ, दुलहीको हात होइन। मान्छे चलिरहेको ठाउँमा IBIS ले केही गर्दैन।
Menu मा गर्ने एउटा काम, जसले सबैभन्दा धेरै फोटो बचाउँछ। Auto ISO भित्र minimum shutter speed को setting हुन्छ। धेरै क्यामेराले default मा यसलाई निकै सुस्त राखेको हुन्छ, र अँध्यारो hall मा क्यामेराले चुपचाप 1/30s मा झारिदिन्छ। त्यहाँ गएर आफैँ संख्या राख्नुहोस्। मान्छे भएको कार्यक्रममा 1/125s वा 1/200s राम्रो सुरुवात हो।
र यो कुरा मन नपरे पनि साँचो हो: noise भएको sharp फोटो, सफा तर धमिलो फोटो भन्दा जहिले पनि जित्छ। ISO 6400 को दाना एडिटिङमा घटाउन सकिन्छ। ब्लर घटाउन सकिँदैन।
Focus क्यामेरालाई नछोड्नुहोस्
Auto वा wide area AF मा राख्दा क्यामेराले प्रायः सबैभन्दा नजिकको वा सबैभन्दा contrast भएको वस्तु समात्छ। मण्डपमा त्यो दुलहाको अनुहार नभएर अगाडि झुन्डिएको मालाको फूल हुन सक्छ।
Single point AF मा राख्नुहोस् र point आफैँ सारेर आँखामा लैजानुहोस्। तपाईंको क्यामेरामा Eye AF छ भने on गर्नुहोस्, यो पछिल्ला वर्षको सबैभन्दा उपयोगी सुविधा हो।
AF-S र AF-C छुट्याउनुहोस्। मान्छे बसेको वा उभिएको छ भने AF-S ले focus lock गर्छ। तर बिहेमा मान्छे कहिल्यै स्थिर हुँदैन, त्यसैले candid र भीडमा AF-C राख्नुहोस्, नत्र lock गरेको focus विषय आधा कदम अगाडि आउनासाथ बेकार भइसक्छ।
Focus गरेर frame सार्ने बानी f/1.8 मा काम गर्दैन। बीचको point ले आँखामा focus गरेर क्यामेरा छेउतिर घुमाउनुभयो भने focus को plane पनि सँगै घुम्छ, र आँखा त्यो plane भन्दा अलि पछाडि पर्न जान्छ। f/8 मा यो थाहै हुँदैन। f/1.8 मा भने आँखा नरम र कान sharp आउँछ। समाधान सजिलो छ, frame नसार्नुहोस्, focus point सार्नुहोस्।
Screen मा जाँच्ने तरिका पनि फेर्नुहोस्। पूरा फोटो हेरेर sharp छ कि छैन भन्न सकिँदैन। Playback मा zoom गरेर सिधै आँखामा पुग्नुहोस्। मलाई चाहिँ यो बानी बसाल्न सबैभन्दा गाह्रो भयो, किनभने shoot को बीचमा रोकिन मन लाग्दैन। तर दिनको दुई तीन पटकको यही रोकाइले, गलत setting मा सयौं फोटो खिचिसकेपछि थाहा पाउने दुर्घटनाबाट जोगाउँछ।
एपर्चर: f/1.8 सधैँ राम्रो होइन
एपर्चर, अर्थात् लेन्सको प्वाल कति खुल्छ भन्ने कुरा, केवल बोके र उज्यालोको मात्र होइन, sharpness को पनि विषय हो।
कुनै पनि लेन्स पूरै खुला हुँदा सबैभन्दा नरम हुन्छ, किनभने प्रकाश सिसाको बाहिरी किनाराबाट आउँछ जहाँ त्रुटिहरू सबैभन्दा बढी हुन्छन्। प्वाल धेरै सानो बनायो भने फेरि diffraction ले नरम बनाइदिन्छ। बीचमा एउटा ठाउँ हुन्छ जहाँ लेन्स सबैभन्दा राम्रो देखिन्छ, प्रायः पूरै खुलाबाट 2 देखि 3 stop तल।
व्यवहारमा: full frame मा f/5.6 देखि f/8 वरिपरि, APS-C मा f/4 देखि f/5.6 वरिपरि। अर्को छेउमा पनि सीमा छ, 24MP को APS-C मा f/8 देखि f/10 पछि र full frame मा f/11 देखि f/13 पछि diffraction देखिन थाल्छ, त्यसैले landscape मा सबै कुरा focus मा ल्याउन खोज्दै f/22 सम्म पुग्नु उल्टो काम हो।
यसको सबैभन्दा व्यावहारिक प्रयोग समूह फोटोमा हुन्छ। दश जनाको लाइनमा f/1.8 राख्नुभयो भने अगाडिको मान्छे sharp र पछाडिको नरम आउनु निश्चित छ, किनभने त्यहाँ focus को गहिराइ केही इन्च मात्र हुन्छ। परिवारको फोटो f/5.6 वा f/8 मा खिच्नुहोस् र ISO ले क्षतिपूर्ति गरोस्।
हातले समात्ने तरिका, जुन निःशुल्क छ
कुहिनो शरीरमा टाँस्नुहोस्, क्यामेरा अनुहारमा टेकाउनुहोस्, र शटर थिच्नुभन्दा ठीक अघि सास फेरेर छाड्नुहोस्। नजिकै पर्खाल, खम्बा वा ढोकाको चौकोस छ भने त्यसमा अडेस लाग्नुहोस्, यसले एक stop जति फाइदा दिन्छ।
एउटा फोटो खिच्नुको सट्टा तीन वटाको छोटो burst लिनुहोस्। तीनमध्ये बीचको प्रायः सबैभन्दा स्थिर हुन्छ, किनभने पहिलोमा औंलाको धक्का हुन्छ।
ट्राइपडमा राखेपछि पुरानो प्रणालीको stabilization off गर्नुहोस्। स्थिर क्यामेरामा IS ले खोज्न थाल्छ र उल्टै हल्लाइ थपिदिन सक्छ। सँगै 2 सेकेन्डको timer प्रयोग गर्नुहोस्, शटर थिच्दाको धक्का पनि हट्छ।
फोनबाट खिच्नुहुन्छ भने
फोनको फोटो धमिलो आउनुको पहिलो कारण प्रायः hardware होइन, सिसामा लागेको तेल हो। दिनभर हातमा बोकिने वस्तुको लेन्समा औंलाको छाप बस्छ, र त्यसले प्रकाश छरेर हल्का कुहिरो जस्तो प्रभाव दिन्छ। कपडाले पुछ्नुहोस्, फरक तुरुन्तै देखिन्छ।
दोस्रो कारण zoom हो। पिन्च गरेर zoom गर्दा धेरैजसो फोनले फोटो काटेर ठूलो बनाइदिन्छ, अनि detail हराउँछ र noise बढ्छ। सक्दो नजिक गएर खिच्नुहोस्। फोनमा साँच्चैको telephoto लेन्स छ भने त्यो प्रयोग गर्नुहोस्, नत्र 1x मै खिचेर पछि crop गर्नु बेस।
Night Mode ले धेरै frame जोडेर उज्यालो निकाल्छ, त्यसैले यो स्थिर दृश्यमा गजब काम गर्छ र चलिरहेको मान्छेमा बिग्रिन्छ। रिसेप्शनमा नाचिरहेको मान्छे Night Mode मा खिच्दा धमिलो आउनु स्वाभाविक हो, त्यहाँ Night Mode बन्द गर्नु नै समाधान हो। फोनमा Pro Mode छ भने मान्छे भएको ठाउँमा शटर स्पिड 1/60s भन्दा सुस्त नझार्नुहोस्।
अन्त्यमा, screen मा tap गरेर focus राख्नुहोस् र preview मा एकपटक हेर्नुहोस्। Tap गरेपछि फोनले exposure पनि सारिदिन्छ, त्यसैले उज्यालो slider अलिकति तल झार्दा बत्तीको वरिपरिको detail बाँच्छ।
नेपालमा लेन्स आफैँ नरम भइदिन्छ
यो भाग setting को होइन, तर धेरै मानिसको sharpness यहीँ हराउँछ।
बर्खाको आर्द्रता। काठमाडौंमा असार साउनतिर आर्द्रता सजिलै 80% भन्दा माथि पुग्छ। लेन्समा ढुसी करिब 60% भन्दा माथिको आर्द्रतामा उम्रन थाल्छ, र भण्डारणको लागि सुरक्षित मानिने दायरा 40% देखि 50% हो। ढुसीले सिसामा दाग बसाइसकेपछि फोटोको contrast स्थायी रूपमा घट्छ, र कुनै setting वा एडिटिङले त्यो फर्काउँदैन।
Dry cabinet किन्न सक्नुहुन्छ भने राम्रो कुरा हो, तर नसके पनि उपाय छ। एउटा राम्ररी बन्द हुने plastic box, भित्र silica gel को पोका, र बेला बेला silica सुकाउने बानी। सँगै, महिनौँ नचलाई थन्क्याएर राख्नु सबैभन्दा खतरनाक हो। चलाइरहेको लेन्समा ढुसी कम लाग्छ।
हिउँदको धुवाँ र धूलो। पुस माघमा उपत्यकाबाट टाढाको दृश्य खिच्दा फोटो कहिल्यै sharp आउँदैन, त्यो लेन्सको दोष होइन, बीचको हावाको हो। धेरै किलोमिटर पर रहेको विषयलाई कुनै filter ले sharp बनाउँदैन। त्यो मौसममा नजिकको विषय खोज्नुहोस्, वा बिहान सबेरै र वर्षा भएको भोलिपल्ट निस्कनुहोस्।
भाडामा वा secondhand लिएको लेन्स। बिहेको दिन नै पहिलो पटक प्रयोग गर्नु जोखिम हो। लिएकै दिन ट्राइपडमा राखेर, अखबार वा किताबको पानालाई f/2.8 मा खिच्नुहोस् र हेर्नुहोस्, focus सधैँ अलिकति अगाडि वा अलिकति पछाडि परिरहेको छ कि। छ भने त्यो लेन्स फिर्ता गर्ने वा calibrate गराउने बेला त्यही हो, shoot सकिएपछि होइन।
सस्तो UV filter। राम्रो लेन्सको अगाडि बजारको सबैभन्दा सस्तो सिसा राख्नुभयो भने सबैभन्दा पहिले contrast र किनाराको detail मर्छ, र बत्तीको वरिपरि flare थपिन्छ। सुरक्षाको लागि filter चाहिन्छ भने पनि सस्तोमा नकिन्नुहोस्।
बारम्बार हुने गल्ती, र फोटोमा तिनको चिह्न
Auto ISO को शटर floor नराखेर अँध्यारोमा खिच्नु। चिह्न: बत्तीहरू एउटै दिशामा तानिएका।
पूरै frame हेरेर sharp ठान्नु र 100% मा कहिल्यै नहेर्नु। चिह्न: दिनको अन्त्यमा थाहा हुनु।
Crop factor बिर्सनु। चिह्न: 200mm मा 1/250s राख्दा पनि फोटो नरम आउनु, किनभने APS-C मा त्यहाँ 1/320s चाहिन्थ्यो।
Landscape मा सबै कुरा focus मा ल्याउन f/22 सम्म झार्नु। चिह्न: सबै कुरा focus मा छ तर कुनै पनि कुरा साँच्चै sharp छैन।
ट्राइपडमा stabilization खुलै छाड्नु। चिह्न: हातले खिचेको भन्दा ट्राइपडको फोटो नै नरम आउनु।
भोलि नै गर्न मिल्ने एउटा काम
क्यामेराको menu खोल्नुहोस्, Auto ISO भित्र minimum shutter speed खोज्नुहोस्, र त्यहाँ 1/125s वा 1/200s राख्नुहोस्। त्यसपछि घरमै एउटा जाँच गर्नुहोस्। आफ्नो लेन्सको focal length मा crop factor गुणा गरेर निस्केको संख्यामा एउटा फोटो, त्यसको आधा सुस्तमा अर्को, र दोब्बर छिटोमा तेस्रो खिच्नुहोस्। तीनवटै 100% मा हेर्नुहोस्।
त्यो पाँच मिनेटले तपाईंको हातको साँचो सीमा देखाइदिन्छ, र त्यति थाहा भयो भने पनि अर्को shoot मा फालिने फोटो उल्लेख्य रूपमा घट्छ।