Reels ले भरिएको feed, हरेक चौथो post मा विज्ञापन र आफूले follow नगरेका मान्छेको भिडियो — Instagram बाट थाकेकाहरूका लागि साँच्चै फरक विकल्पहरू।
Instagram अहिले पहिलेको Instagram रहेन। खोलेको खोल्यै Reels आउँछन्, बीच-बीचमा विज्ञापन घुस्छन्, र तपाईंले follow गरेका साथीको तस्बिरभन्दा algorithm ले रोजेको “suggested” content नै बढी देखिन्छ। यही झिँझोका कारण संसारभरका धेरै प्रयोगकर्ता — खासगरी फोटोग्राफर र कलाकार — विकल्प खोज्न थालेका छन्।
तर एउटा कुरा सुरुमै इमानदारीपूर्वक भन्नुपर्छ: Instagram लाई पूरै replace गर्ने कुनै एउटा एप छैन। ३ अर्ब प्रयोगकर्ता भएको platform सजिलै छाडिँदैन, र तपाईंका अधिकांश साथी अझै त्यहीँ छन्। त्यसैले यसलाई “पूरै छाड्ने” भन्दा पनि “अर्को ठाउँमा पनि उपस्थिति राख्ने” भनेर सोच्नु व्यावहारिक हुन्छ। यी तीन एप त्यही सोचका लागि हुन् — प्रत्येकले Instagram को फरक-फरक समस्या समाधान गर्छ।
Pixelfed — विज्ञापन शून्य, algorithm शून्य, पुरानो Instagram कै feel
Instagram बाट के-को झिँझो सबैभन्दा बढी लाग्छ भन्ने प्रश्नको जवाफ “विज्ञापन र algorithm” हो भने, Pixelfed नै तपाईंका लागि हो।
यो एउटा open-source (code सबैलाई खुला), विकेन्द्रित (decentralized) तस्बिर-share गर्ने platform हो, जुन 2018 मा Daniel Supernault ले बनाएका थिए। यसमा कुनै विज्ञापन छैन — सिद्धान्ततः नै छैन। कुनै “suggested post” छैन, कुनै behavioral tracking छैन, र feed algorithm ले होइन, समयक्रमले चल्छ — मतलब तपाईंले follow गरेकाहरूको post जुन क्रममा आउँछ, त्यही क्रममा देखिन्छ।
यो Mastodon चलाउने ActivityPub नामक प्रविधिमा आधारित छ। सजिलो भाषामा भन्दा, Pixelfed एउटै कम्पनीको नियन्त्रणमा हुँदैन — विभिन्न स्वतन्त्र server (“instance”) हरूमा चल्छ, र तपाईंले आफूलाई मन पर्ने instance रोजेर account बनाउनुहुन्छ। एक पटक account बन्यो भने stories, album, direct message, filter — Instagram मा बानी परेका अधिकांश कुरा यहाँ पनि पाइन्छ।
वर्षौं यो web मा मात्र चल्थ्यो, तर 2025 को सुरुतिर Pixelfed ले iOS र Android दुवैका लागि आधिकारिक एप निकाल्यो। त्यसपछि प्रयोगकर्ता उल्लेख्य बढे।
यहाँनेर एउटा कुरा भन्नैपर्छ — Pixelfed को audience Instagram को तुलनामा सानो छ। App सार्वजनिक हुँदा यसका करिब ३ लाख ३० हजार प्रयोगकर्ता थिए भनेर तत्कालीन रिपोर्टहरूले जनाएका थिए। त्यसयता बढेको छ, तर करोडौंको भीडको अपेक्षा नगर्नुहोस्। instance रोज्ने प्रक्रिया पनि सुरुमा अलि प्राविधिक लाग्न सक्छ। मेरो विचारमा, algorithm र विज्ञापनबाट मुक्ति नै तपाईंको मुख्य चाहना हो भने यो थोरै झन्झट सहनलायक छ।
Vero — फोटोग्राफर र कलाकारको सफा, शान्त ठाउँ
Pixelfed को instance-रोज्ने झन्झट मन पर्दैन, तर algorithm-रहित सफा अनुभव चाहिन्छ भने Vero हेर्नुहोस्।
Vero पनि विज्ञापन र algorithm दुवै नभएको social network हो। यहाँ तपाईंको feed मा तपाईंले follow गरेका र connection भएकाहरूको post मात्र, क्रमैसँग देखिन्छ — कुनै लुकाइएको filtering छैन। यसका संस्थापक लेबनानी अरबपति Ayman Hariri हुन्, र platform को मूल दर्शन नै “social media ले प्रयोगकर्तालाई सेवा गर्नुपर्छ, विज्ञापनदातालाई होइन” भन्ने हो।
यो 2018 तिर एक्कासि चर्चामा आएको थियो, जब Instagram को algorithm सँग वाक्क भएका लाखौंले केही दिनमै download गरे। त्यो हल्ला मत्थर भयो, तर Vero ले फोटोग्राफर, filmmaker, संगीतकार र creative काम गर्नेहरूको एउटा टिकाउ समुदाय बनाइराखेको छ। कुनै distraction बिना उच्च-resolution तस्बिर देखाउने भएकाले यो वर्गलाई मन पर्छ। कम्पनीका अनुसार यसका ४० लाखभन्दा बढी प्रयोगकर्ता छन् (यो कम्पनीले नै दाबी गरेको तथ्याङ्क हो)।
Vero को monetization भने पहिलेदेखि नै प्रश्न रहँदै आएको छ — विज्ञापन नराख्ने भएपछि यसले subscription मोडेलको योजना बनाएको थियो, र अहिले सुरुमै join गर्नेलाई “founding member” भनेर निःशुल्क पहुँच दिइरहेको छ।
इमानदारीपूर्वक भन्दा, Vero को सबैभन्दा ठूलो कमजोरी नै यसको सानो, शान्त audience हो। कतिपय प्रयोगकर्ताले यसलाई “राम्रो एप, तर सुनसान” भन्ने गरेका छन्। तपाईं आफ्नो काम राख्ने सफा ठाउँ खोज्दै हुनुहुन्छ भने ठीक छ; ठूलो following बनाउने लक्ष्य छ भने अपेक्षा घटाएर जानुहोस्।
BeReal — perfection को खेल नै बन्द गर्ने एप
माथिका दुई एपले Instagram कै काम विज्ञापन र algorithm बिना गर्न खोज्छन्। BeReal भने बिल्कुलै फरक बाटो हिँड्छ — यसले Instagram को “perfect देखिने” संस्कृति नै अस्वीकार गर्छ।
फ्रान्सेली यो एप 2019/2020 तिर Alexis Barreyat (GoPro का पूर्वकर्मचारी) र Kévin Perreau ले बनाएका हुन्। यसको तरिका अनौठो छ: दिनमा एक पटक, कुनै अनिश्चित समयमा तपाईंको फोनमा notification आउँछ, र तपाईंसँग तस्बिर खिच्न जम्मा दुई मिनेट हुन्छ। फोनको अगाडि र पछाडि दुवै क्यामेराले एकैचोटि — कुनै filter छैन, सजाउने समय छैन। साथीको post हेर्नुअघि तपाईंले आफ्नो post गर्नैपर्छ।
2022 मा यो trend नै बन्यो — September 2022 मा iPhone मा सबैभन्दा बढी download भएको एप। तर सुरुको त्यो भीड टिकाउन गाह्रो भयो। 2024 को जुनमा mobile gaming कम्पनी Voodoo ले BeReal लाई करिब $537 मिलियन (हालको विनिमय दरमा करिब ८२ अर्ब रुपैयाँ हाराहारी) मा किन्यो। अहिले यसका करिब ४ करोड monthly active प्रयोगकर्ता रहेको अनुमान छ।
यहाँ एउटा नयाँ मोड छ जुन जान्नुपर्छ: Voodoo ले किनेपछि BeReal मा पनि विज्ञापन भित्रिएको छ। त्यसैले “विज्ञापन-मुक्त” खोज्नेका लागि यो अब त्यति उपयुक्त छैन। तर तपाईंलाई साथीहरूसँग दिनको एउटा साँचो, नसिँगारिएको क्षण share गर्ने कम-दबाबको ठाउँ चाहिएको हो भने, BeReal ले त्यो दिन्छ। यो Instagram जस्तो following बनाउने वा portfolio राख्ने एप होइन — यो अर्कै उद्देश्यको लागि हो।
कुन एप कसका लागि?
छोटोमा भन्दा: विज्ञापन र algorithm बाट पूरै मुक्ति चाहिन्छ र थोरै प्राविधिक झन्झट सहन तयार हुनुहुन्छ भने Pixelfed। आफ्नो फोटोग्राफी वा creative काम राख्ने सफा, शान्त ठाउँ खोज्दै हुनुहुन्छ भने Vero। Instagram को नक्कली perfection बाट वाक्क भएर साथीहरूसँग साँचो क्षण बाँड्न चाहनुहुन्छ भने BeReal।
तीनै एप Nepal मा Play Store र App Store बाट निःशुल्क download गर्न मिल्छ, र Reels ले भरिएको Instagram भन्दा यी हलुका पनि छन् — data कम खान्छन्।
तर आखिरी इमानदार कुरा यही हो: यीमध्ये कुनैमा पनि अहिलेसम्म ठूलो नेपाली प्रयोगकर्ता आधार छैन। तपाईं जानुहुन्छ, तर तपाईंका साथीहरू अझै Instagram मै हुन सक्छन्। त्यसैले यीलाई Instagram को ठाउँमा राख्ने विकल्प भन्दा पनि, Instagram को थकानबाट केही समय टाढा जाने — र सम्भवतः बिस्तारै बानी बदल्ने — बाटोका रूपमा हेर्नु बेस।