तपाईंको phone मा पहिल्यै लुकेर बसेको एउटा सेटिङ, जसले नयाँ phone नकिनी फोटोको composition बदल्छ।
फेवा तालको किनारमा उभिएर माछापुच्छ्रेको फोटो खिच्नुभयो। घर आएर हेर्दा ताल आधा, आकाश आधा, पहाड ठीक बीचमा। फोटो नराम्रो त होइन, तर Facebook मा हालेपछि तपाईं आफैंलाई पनि “केही नपुगेजस्तो” लाग्छ।
प्रायः समस्या phone को camera मा हुँदैन। समस्या तपाईंले कुरा कहाँ राख्नुभयो भन्नेमा हुन्छ। Rule of Thirds यही समस्याको सबैभन्दा सजिलो उपचार हो, र iPhone होस् वा Samsung, Redmi, OPPO, vivo जुनसुकै Android phone, यसका लागि चाहिने grid सबैमा पहिल्यै छ। खोल्नु मात्र बाँकी छ।
Rule of Thirds भनेको के हो
Frame लाई दुई वटा ठाडो र दुई वटा तेर्सो रेखाले नौ वटा बराबर कोठामा बाँड्नुहोस्। बस्, त्यही हो। अब फोटोको मुख्य कुरा (मान्छेको आँखा, मन्दिरको गजुर, डुंगा) ती रेखामा वा रेखा काटिने चार वटा बिन्दुमध्ये कुनै एकमा राख्नुहोस्।
किन काम गर्छ? विषय ठीक बीचमा हुँदा आँखा त्यहीँ पुगेर रोकिन्छ। अलिकति छेउ सारिदिँदा आँखाले फोटोभित्र घुम्ने ठाउँ पाउँछ, र खाली भाग पनि फोटोको हिस्सा बन्छ।
एउटा रमाइलो कुरा: यो नियम camera आउनुभन्दा पहिलेको हो। अंग्रेज चित्रकार John Thomas Smith ले सन् 1797 मा Remarks on Rural Scenery किताबमा “rule of thirds” शब्द पहिलोपटक लेखेका थिए, त्यो पनि चित्रमा उज्यालो र अँध्यारो भाग कसरी बाँड्ने भन्ने सन्दर्भमा। PetaPixel मा प्रकाशित एक इतिहास लेखले भने आजको photography मा चलेको अर्थ पछि मात्र बसेको तर्क गरेको छ। मतलब, यो सयौं वर्ष पुरानो “rule of thumb” हो, कानुन होइन। यो कुरा लेखको अन्त्यतिर फेरि काम लाग्छ।
पहिले grid खोल्नुहोस्
Grid ले फोटोमा कुनै रेखा थप्दैन। Screen मा मात्र देखिन्छ, खिचेको फोटोमा आउँदैन। त्यसैले खोलेर राख्दा कुनै नोक्सान छैन।
iPhone मा
- Settings app खोल्नुहोस्।
- Camera मा जानुहोस्।
- Grid अन गर्नुहोस्। त्यही नजिकै Level पनि छ, त्यो पनि अन गर्नुहोस्। Phone ठीक तेर्सो भएपछि बीचको रेखा पहेँलो भएर मिल्छ, जसले ढल्केको क्षितिज बचाउँछ।
Camera app भित्र यो सेटिङ खोज्दै समय खेर नफाल्नुहोस्। iPhone मा यो बाहिरको Settings मै हुन्छ।
Samsung Galaxy मा
- Camera app खोल्नुहोस्।
- Settings (gear icon) मा जानुहोस्। नयाँ One UI मा पहिले quick controls खोलेर मात्र Settings देखिन सक्छ।
- One UI 7 वा त्योभन्दा नयाँ भएमा Composition guide अन गर्नुहोस्। पुरानो One UI भए यही सेटिङको नाम Grid lines हुन्छ।
Google Pixel मा
- Camera app खोल्नुहोस् र तल बायाँको Settings थिच्नुहोस्।
- More settings मा गएर Composition भाग खोज्नुहोस्।
- Grid type मा 3 x 3 छान्नुहोस्। यहाँ 4 x 4 र Golden ratio पनि छन्, तर Rule of Thirds का लागि 3 x 3 नै चाहिन्छ।
Redmi, Xiaomi, POCO, OPPO, vivo, realme, Honor मा
Nepal मा सबैभन्दा बढी चल्ने यी brand का camera app हरेक software update सँगै अलिअलि फेरिन्छन्, त्यसैले एउटै बाटो सबैमा मिल्दैन। Camera app भित्रको Settings (gear, तीन थोप्ला वा ☰ icon) खोलेर यी मध्ये कुनै नाम खोज्नुहोस्: Grid, Grid lines, Framing lines, वा Composition। नाम जे भए पनि, अन गरेपछि screen मा नौ कोठाको जाली देखिनुपर्छ।
जाँच्नुहोस्: अब camera खोल्दा screen मा दुई ठाडा, दुई तेर्सा पातला रेखा देखिए भने तपाईं तयार हुनुभयो।
Grid खोलेपछि वास्तवमा के गर्ने
यहीँनेर धेरै tutorial छोडिदिन्छन्। Grid खोल्नु आधा काम हो। बाँकी आधा भनेको कुन रेखा कहिले प्रयोग गर्ने भन्ने निर्णय हो।
क्षितिज: माथिको रेखा कि तलको?
आकाशमा केही हेर्न लायक छ भने (सूर्यास्तको रातो बादल, हिउँ परेको हिमाल) क्षितिजलाई तलको रेखा मा राख्नुहोस्। फोटोको दुई भाग आकाशले लिन्छ।
आकाश खाली वा फुस्रो छ भने उल्टो गर्नुहोस्। चैत-वैशाखमा धुलो-धुवाँले सेतो भएको आकाश फोटोमा दुई भाग दिनुको कुनै अर्थ छैन। क्षितिज माथिको रेखा मा सार्नुहोस्, अनि तलको भागमा ताल, खेत वा बाटोलाई ठाउँ दिनुहोस्।
क्षितिजलाई ठीक बीचमा राख्ने एउटै बेला हो, जब पानीमा ठ्याक्कै प्रतिबिम्ब परेको छ। शान्त बिहानको फेवामा पहाडको छाया पानीमा पर्दा बीचको रेखाले नै फोटोलाई ऐना बनाउँछ।
मान्छेको फोटो: आँखा हेर्नुहोस्, अनुहार होइन
Portrait खिच्दा पूरै अनुहार मिलाउन खोज्नुभन्दा आँखालाई माथिको तेर्सो रेखा नजिक ल्याउनुहोस्। मान्छे अलिकति एकातिर फर्किएको छ भने उसलाई विपरीत छेउको ठाडो रेखामा राख्नुहोस्, ताकि ऊ हेरिरहेको दिशामा खाली ठाउँ बाँकी रहोस्। बायाँ हेरिरहेको मान्छेलाई दायाँ रेखामा राख्दा फोटो “सास फेर्छ”। उल्टो गर्दा ऊ frame को भित्तामा ठोक्किएजस्तो देखिन्छ।
बिहेमा guest भएर phone ले खिच्दा यो सबैभन्दा काम लाग्छ। मण्डपमा दुलहा-दुलही बीचमा, पछाडि LED बत्तीको भीड, अगाडि अरू guest का टाउका। दुवैजनालाई कुनै एक ठाडो रेखामा सारिदिँदा बाँकी भागमा मण्डपको सजावट आउँछ, अनि फोटो कथाजस्तो देखिन थाल्छ।
Food र product: पसलको Facebook page का लागि
घरमै थकाली सेट, momo वा आफ्नो पसलको सामानको फोटो खिच्दै हुनुहुन्छ भने थाल वा product ठीक बीचमा राख्ने बानी छोड्नुहोस्। मुख्य कुरा एक intersection मा, अनि छेउमा अचार, चिया वा brand को packet विपरीत कुनामा। Frame को एक तिहाई खाली छोड्दा पछि त्यहाँ price वा offer लेख्ने ठाउँ पनि बन्छ, जुन Facebook post का लागि साँच्चै उपयोगी हुन्छ।
Reel र TikTok: grid ले भन्दैन, तर screen को भाग ढाकिन्छ
धेरै phone मा video mode मा पनि grid देखिन्छ, त्यसैले ठाडो (9:16) video खिच्दा पनि यही नियम लाग्छ। तर एउटा कुरा grid ले भन्दैन: TikTok र Reels मा तल caption, दायाँ like-comment को button बस्छन्। त्यसैले मुख्य विषय वा बोल्ने मान्छेको अनुहार माथिल्लो दुई intersection तिर राख्नु सुरक्षित हुन्छ। तलको दायाँ कुनामा राख्नुभयो भने upload गरेपछि button ले अनुहार छोप्छ।
खिचिसकेपछि पनि बचाउन सकिन्छ
हतारमा खिचेको फोटोमा विषय बीचमै पर्यो भने पनि आत्तिनु पर्दैन। iPhone को Photos मा crop गर्न थाल्दा screen मा उही नौ कोठाको जाली देखिन्छ, अनि धेरैजसो Android gallery app को crop tool मा पनि यस्तै guide आउँछ। Crop गरेर विषयलाई intersection मा सार्नुहोस्।
यसका लागि एउटा बानी बसाल्नुहोस्: धेरै नजिक zoom नगरी अलिकति फराकिलो खिच्नुहोस्, ताकि crop गर्ने ठाउँ बाँकी रहोस्। Digital zoom गरेर खिचेको फोटोलाई फेरि crop गर्दा quality दोहोरो घट्छ।
Instagram वा Facebook मा हाल्दा फोटो आफैं 4:5 वा अर्को आकारमा काटिन सक्छ। Phone को default 4:3 मा राम्ररी मिलाएको intersection काटिएपछि अलिकति सर्छ। Upload अघि आफैं crop गरेर हेर्दा यो झन्झट हट्छ।
गल्ती जुन grid खोलेपछि पनि भइरहन्छ
सबै कुरा रेखामै थुपार्ने। चार intersection छन् भन्दैमा चारै ठाउँमा केही राख्नुपर्दैन। एउटा मुख्य विषय, बढीमा एउटा सहायक। बाँकी खाली रहोस्।
क्षितिज रेखामा राख्यो, तर ढल्केको। Grid को तेर्सो रेखासँग क्षितिज समानान्तर छ कि छैन हेर्नुहोस्। iPhone मा Level, Pixel मा framing hints, Samsung को Composition guide मा level अन गर्दा यो गल्ती झन्डै हट्छ।
हिँडिरहेको मान्छे frame बाहिर जाँदै। बाटोमा हिँडिरहेको, साइकल चलाइरहेको मान्छेलाई ऊ पुग्ने दिशामा ठाउँ दिनुहोस्। पछाडि ठाउँ छोडेर अगाडि छेउमा राख्दा फोटो “कतै जान लागेको” होइन, “कतैबाट भागेको” देखिन्छ।
जहाँ पनि नियम लगाउने। यो अर्को खण्डको कुरा हो।
कहिले नियम तोड्ने
बौद्धनाथ स्तूपको अगाडि ठ्याक्कै सामुन्ने उभिनुभयो भने दुवैतिर बराबर फैलिएको स्तूप, बीचमा बुद्धका आँखा। यो फोटोलाई Rule of Thirds मा मिलाउन खोज्नु नै गल्ती हुन्छ। पाटन दरबार स्क्वायरको मन्दिरको सिधा अगाडिबाट, लामो करिडोर, दुवैतिर उस्तै घर भएको गल्ली: यस्तो ठाउँमा symmetry नै फोटोको शक्ति हो, अनि विषय बीचमै राख्दा राम्रो देखिन्छ।
त्यस्तै, एउटै बलियो अनुहार वा वस्तु, वरिपरि केही नभएको सफा पृष्ठभूमि छ भने बीचमा राख्दा पनि फोटो दमदार हुन्छ। Smith आफैंले पनि यसलाई नियमभन्दा बढी अनुभवबाट आएको सल्लाहजस्तो लेखेका थिए।
फरक यत्ति हो: विषय बीचमा पर्नु तपाईंको निर्णय हुनुपर्छ, बानी होइन।
भोलि एउटा कुरा गर्नुहोस्
आज grid अन गर्नुहोस्, अनि एक हप्ता नहटाउनुहोस्। कुनै पनि फोटो खिच्नुअघि दुई सेकेन्ड रोकिएर एउटै प्रश्न सोध्नुहोस्: “मुख्य कुरा कुन रेखामा छ?” पहिलो दुई-तीन दिन अप्ठ्यारो लाग्छ। हप्ता नबित्दै grid नहेरी पनि हात आफैं विषयलाई छेउ सार्न थाल्छ, अनि त्यसपछि grid चाहियोस् त राख्नुहोस्, नचाहियोस् त हटाउनुहोस्।
नयाँ phone किन्ने पैसा जोगिरहोस्। Composition को यो फरक जुनसुकै phone ले देखाउँछ।