1 सेप्टेम्बरदेखि Apple को आठौं CEO बनेका John Ternus ले आफ्नो career को 25 वर्ष उही कम्पनीको hardware विभागमा बिताएका छन्। उनले $4 trillion को कम्पनी पाएका छन्, र AI मा पछि परेको बोझ पनि।
सोमबार साँझसम्म Tim Cook नै Apple का CEO थिए। मङ्गलबार बिहान कम्पनीको leadership पेजमा नाम फेरिइसकेको थियो: John Ternus, CEO। 15 वर्ष लामो एउटा युग यत्तिकै सकियो, कुनै नाटक बिना।
यो अचानक भएको भने होइन। गत 20 अप्रिलमै Apple ले घोषणा गरिसकेको थियो कि Cook executive chairman बन्नेछन् र hardware engineering का senior vice president Ternus लाई 1 सेप्टेम्बरदेखि CEO बनाइनेछ। board of directors ले यो निर्णय सर्वसम्मत रूपमा पारित गरेको र यो लामो समयदेखिको योजनाबद्ध प्रक्रियाको नतिजा भएको कम्पनीले जनाएको थियो। सोही दिनदेखि Ternus board मा पनि बसेका छन्, र 15 वर्षदेखि गैर-कार्यकारी chairman रहेका Arthur Levinson lead independent director बनेका छन्।
Ternus कम्पनीको इतिहासमा आठौं CEO हुन्। तर सङ्ख्या भन्दा चाखलाग्दो कुरा अर्को छ: Steve Jobs को आधुनिक Apple सुरु भएयता नेतृत्व फेरिएको यो जम्मा दोस्रो पटक हो।
दिवालियाबाट फर्केको कम्पनी
आजको $4 trillion को Apple हेरेर 1997 को Apple कल्पना गर्न गाह्रो हुन्छ। त्यतिबेला कम्पनी टाट पल्टिने अवस्थामा थियो। Jobs ले आफैंले पछि भनेअनुसार, दिवालिया हुन करिब 90 दिन मात्र बाँकी थियो।
Apple ले 1985 मै Jobs लाई निकालेको थियो। उनी फर्किए, तर सिधै फर्किएका होइनन्। डिसेम्बर 1996 मा Apple ले Jobs कै कम्पनी NeXT लाई $429 million मा किन्यो, र त्यही सौदाको हिस्साका रूपमा Jobs भित्रिए। सुरुमा सल्लाहकार, त्यसपछि 1997 मा interim CEO, र 2000 मा स्थायी CEO।
त्यसपछि के भयो भन्ने कथा धेरैलाई थाहा छ। अगस्ट 1997 मा Microsoft सँगको $150 million लगानीको सम्झौताले तत्कालको आर्थिक सास दियो। प्रडक्ट लाइन काटिए। अनि iMac आयो, iPod आयो, iPhone आयो, iPad आयो।
Jobs ले स्वास्थ्य कारणले 24 अगस्ट 2011 मा राजीनामा दिए। सोही वर्ष अक्टोबरमा उनको निधन भयो।
Cook का 15 वर्ष: प्रडक्ट होइन, scale
Cook ले जिम्मा लिँदा Apple को market capitalization करिब $350 billion थियो। उनले छोड्दा त्यो $4 trillion पुगेको छ, अर्थात् करिब 11 गुणा वृद्धि। वार्षिक revenue पनि आर्थिक वर्ष 2011 को $108 billion बाट आर्थिक वर्ष 2025 मा $416 billion नाघेको छ।
तर सङ्ख्या मात्र कथा होइन। Cook कै कार्यकालमा Apple Watch र AirPods जस्ता नयाँ क्याटेगोरी जन्मिए, services 100 billion डलरभन्दा माथिको व्यापार बन्यो, र कम्पनीले Intel छोडेर आफ्नै Apple Silicon मा सर्ने ठूलो निर्णय गर्यो। अहिले Apple का active device 2.5 billion भन्दा बढी छन्, र रिटेल स्टोर 500 भन्दा धेरै।
यहाँनेर एउटा कुरा भन्नैपर्छ। Cook ले Apple लाई जति ठूलो बनाए, त्यति नै तीव्रताले “अर्को iPhone” भने दिन सकेनन्। Vision Pro ले नयाँ क्याटेगोरी त खोल्यो, तर घर-घरमा पुग्ने प्रडक्ट बनेन। र AI मा त Apple प्रतिस्पर्धीभन्दा स्पष्ट पछि पर्यो — यो कुरा अहिले Ternus को टेबलमा जस्ताको तस्तै आइपुगेको छ।
एउटा इन्जिनियर, 25 वर्ष उही कम्पनीमा
Ternus 51 वर्षका छन्। University of Pennsylvania बाट mechanical engineering पढेका उनी 2001 मा Apple को प्रडक्ट design टोलीमा भित्रिएका थिए। त्यो उनको दोस्रो जागिर मात्र थियो। 2013 मा hardware engineering का vice president बने, 2021 मा senior vice president।
बीचका ती वर्षमा उनको टोलीले के-के बनायो भन्ने सूची लामो छ: iPad, AirPods, र iPhone, Mac तथा Apple Watch का दर्जनौं पुस्ता। Apple Silicon मा सर्ने काम पनि उनकै hardware सङ्गठनको केन्द्रमा थियो। यसबाहेक उनले सामग्री र repairability मा गरेको काम कम चर्चित छ तर महत्त्वपूर्ण छ: recycled aluminum को नयाँ मिश्रण, Apple Watch Ultra 3 मा 3-D printed titanium, र मर्मत सजिलो बनाउने design परिवर्तन।
फरक यही हो। Jobs प्रडक्टको दृष्टि बोक्ने मान्छे थिए, Cook सञ्चालन र कूटनीतिका। Ternus पहिलो hardware इन्जिनियर हुन् जसले Apple चलाउँदै छन्।
आफ्नो नियुक्ति घोषणा हुँदा उनले भनेका थिए, उनी Jobs अन्तर्गत काम गर्न पाएकोमा र Cook लाई गुरुका रूपमा पाएकोमा भाग्यमानी छन्। दुवै युग यति नजिकबाट देखेको मान्छे भेट्नु सजिलो होइन।
पहिलो परीक्षा 9 सेप्टेम्बरमा
Ternus लाई सजिलो सुरुवात मिलेको छैन। CEO बनेको आठ दिनमै उनी Apple Park को Steve Jobs Theater बाट वर्षकै ठूलो कार्यक्रम चलाउँदै छन्। “Surprise and shine” नाम दिइएको यो इभेन्ट 9 सेप्टेम्बर, बिहान 10 बजे (Pacific समय) हुने कम्पनीले पुष्टि गरिसकेको छ।
त्यहाँ के आउँछ भन्ने भने आधिकारिक रूपमा पुष्टि भएको छैन। धेरै विश्वसनीय outlet का रिपोर्टअनुसार iPhone 18 Pro र Pro Max सँगै Apple को पहिलो folding फोन देखिने सम्भावना छ, जसलाई iPhone Ultra भनिने हल्ला छ। यी सबै leak मा आधारित छन्। Apple ले प्रडक्टको नाम वा मूल्य केही भनेको छैन। रोचक कुरा, यसपटक साधारण iPhone 18 भने यही इभेन्टमा नआउने रिपोर्टहरूले जनाएका छन्।
पहिलो keynote मै folding फोन। दबाब कस्तो होला, अनुमान गर्न सकिन्छ।
सबैभन्दा असहज विरासत: AI
Ternus ले सम्हाल्नुपर्ने सबैभन्दा गाह्रो कुरा प्रडक्ट होइन, AI हो।
जुन 2026 को WWDC मा Apple ले Siri AI घोषणा गर्यो। यो पूरै नयाँ बनाइएको assistant हो, जुन Google को Gemini मोडेलमा आधारित छ र Apple कै Private Cloud Compute मा चल्छ। एक दशकसम्म “हामी आफ्नै शर्तमा AI बनाउँछौं” भन्दै आएको कम्पनीका लागि यो सजिलो स्वीकारोक्ति थिएन। Bloomberg लगायतका रिपोर्टअनुसार Apple ले यसका लागि Google लाई वार्षिक करिब $1 billion तिर्दै छ, यद्यपि दुवै कम्पनीले सम्झौताको रकम आधिकारिक रूपमा खुलाएका छैनन्।
यो सम्झौता Ternus ले गरेका होइनन्। तर अब यसको नतिजा उनकै नाममा लेखिनेछ।
नेपालका प्रयोगकर्तालाई यसको के अर्थ?
इमानदारीपूर्वक भन्दा, छोटो समयमा खासै केही होइन।
CEO फेरिएर नेपालमा iPhone सस्तो हुँदैन। Apple को नेपालमा आफ्नै store छैन; Generation Next एक मात्र आधिकारिक वितरक हो, र त्यहीँबाट Oliz Store, Evo Store, Joy Store जस्ता authorized reseller मा प्रडक्ट पुग्छ। भन्सार र VAT थपिएपछि मूल्य कहाँ पुग्छ भन्ने उदाहरण नजिकै छ: iPhone 17 को 256GB मोडेल नेपालमा Rs. 1,73,499 पर्छ। global मूल्यमा जति नै परिवर्तन आओस्, नेपालमा त्यो अनुपातमै ठूलो देखिन्छ।
folding iPhone आउने हल्ला साँचो हो भने त्यो नेपालमा कति पर्ला भन्ने अहिले नै अनुमान लगाउनु व्यर्थ छ — तर सस्तो नहुने चाहिँ पक्का हो।
भाषा अर्को कुरा हो। Apple Intelligence अहिले 16 भाषामा उपलब्ध छ, र त्यसमा नेपाली छैन। नयाँ Siri AI त सुरुमा English मा beta का रूपमा मात्र आउँदै छ, अनि Apple ले क्रमशः थप भाषा थप्ने बताएको छ। नेपाली त्यो सूचीमा कहिले पर्ला भन्ने कम्पनीले भनेको छैन। मतलब, Apple को AI युग नेपाली भाषामा फोन चलाउनेका लागि अझै टाढा छ।
तर Ternus कै background हेर्दा एउटा कुरामा भने नेपाली प्रयोगकर्तालाई फाइदा हुन सक्छ। मर्मत सजिलो बनाउने र प्रडक्टको आयु लम्ब्याउने काममा उनको स्पष्ट रुचि देखिएको छ। जहाँ authorized service center गनिने सङ्ख्यामा छन् र धेरै मर्मत अनौपचारिक पसलमै हुन्छ, त्यहाँ यो दिशा सानो कुरा होइन।
अब हेर्नुपर्ने कुरा
Apple का पूर्व अधिकारीहरूको आकलन के छ भने Ternus सुरुमै ठूलो परिवर्तन गर्ने मुडमा छैनन्। साना-साना समायोजन गर्दै जाने, अनि साँच्चै नयाँ केही तयार भएपछि मात्र देखाउने।
त्यसैले 9 सेप्टेम्बरको इभेन्टलाई नयाँ युगको घोषणापत्र ठान्नु हुँदैन। बरु त्यो दिन हेर्नुपर्ने कुरा फरक छ: hardware मै हुर्केको एउटा इन्जिनियरले Apple को सबैभन्दा कमजोर पक्ष, अर्थात् सफ्टवेयर र AI, लाई कसरी सम्बोधन गर्छन्। जवाफ एउटा keynote मा आउँदैन। तर सङ्केत आउँछ।